Ismet Smajlović: Prisjećanje na studijsko putovanje profesora iz Konjica SA PARIZOM NA TI

Ljubopitljive oči četrdesetak profesora Mješovite srednje škole iz Konjica još uvijek su pune svjetlosti Pariza, Provanse, fascinantne Azurne obale, ali i Karavanki, slovenačkih snjegova, mrke ljepote Bosne, znatiželjnih carinika u entitetskom Srpskom Brodu, mrzovoljnoga “rampera” na graničnom prelazu Bregana, koji se, čim je zavirio u bosanske pasoše, preobratio u siktavog “geostratega”, spominjući Balkan, ”južnjake”…

Profesorska ekspedicija, pojačana gradonačelnikom i dogradonačelnikom Konjica i još ponekim “spoljnim saradnikom”, u prvoj polovini novembra godine 1998-e, ne mareći za to, a nakon ratnog stradavanja, uveliko željna bijeloga svijeta, putovala je dalje, na svoje devetodnevno sretanje sa Evropom, Francuskom, departmanom Eson, “prikopčanim” na Pariz, gdje su prijateljevali sa domaćinima i kolegama iz esnafa i “satelitskim” gradovima Arpažon, La Norvil, Marsol, Buasi, Evri, Bretanji.

Učenici kao “izvidnica”

A na koji li je način proradila tzv. francusko-konjička veza? I kako su se profesori iz grada na Neretvi “plasirali” u Eson, Pariz i “ostatak” Evrope? Prosvjetarima i učenicima se posrećilo da im se dogodi msje Bernar Rulo koji je, inače inžinjer arhitekture, te otac četvero djece, formirao Asocijaciju “Reseau Bosnie Essonne”, ubrzo postavši izistinski prijatelj Bosne, “Zmaj od Bosne”, kako ga inventivno “titulira” njegov kamarad Zahid Borić, čelni čovjek konjičke Srednje škole. Ovaj bosnoljub je na kapiji svojega doma u La Norvilu ispisao riječi-nepreboli “Srebrenica” i “Žepa”, koje su postale osim u bosanskim i živa rana na njegovoj plemenitoj duši.

Rulo je pristigao i u Konjic, u, što bi se reklo, prijateljsko izviđanje. Posjetio je, bezbeli, i Srednju školu, u kojoj su ga, kako reče, “dočekali prijatelji i cvijeće za dobrodošlicu”. Proradile su, obostrano, dobre ljudske vibracije i tako je započelo prijateljevanje. Rulo se vratio u Francusku, a ubrzo za njim su otputovali i konjički srednjoškolci, njih, nije šale, stotinjak. Tri sedmice su istraživali francusku pozitivnu geografiju, “trenirali” francuski jezik, utvrđujući i “lekcije” iz prijateljstva.

Nakon toga riječi su okrilatile, postale pisma. U jednom od njih, kojeg je autor ove reportaže imao priliku da čita u domu Bartoševih u Buasiju, maturantkinja Elma Mušinović “raportira”: “Sve naše zajedničke slike sam stavila u okvire na policu tako da mi se uvijek nasmijete kad prolazim pored vas”. Sad u tom domu umjesto Elme “dežura” bosanski grb s ljiljanima koje su Bartoševi visoko rangirali na zidu.

Susreti prve vrste sa Parizom

Svojom otvorenošću i uljudnošću srednjoškolci su omogućili da i njihovi profesori “pofrancuze”. Kontakt-grupa iz prvog izleta u Francusku, koju su sačinjavali profesori Biljana, Danica, Vasija, Zahid, doživjela je reprizni susret sa azurima. Među profesorima je bilo i “okorjelih” Parizlija. Eto, dežurnom šoumenu, profesoru matematičkih nauka Dževadu Šehiću ovo je bilo još jedno sretanje sa Monmartrom, “Mulen ružom”.

Gosti iz Konjica prvih dana su drugovali sa Parizom. Najprije su otišli do Luvra, da se “pozdrave” sa “Mona Lizom”, slikaju “Afroditu” i “Melpomenu”. U Versaju pred Lujevima bili su još smrtniji, priželjkujući da od šest stotina fontana barem neke postanu tanahni šadrvani. Poklonili su se i jednoj od najotmjenijih “gospođica” Pariza - Ajfelovoj kuli. Sena je do sada tekla kroz šansone, odsad će žuboriti i u njihovim sjećanjima. U primislima im bi da ih slučajno ne “presretne” Kvazimodo ispred katedrale Notr Dam. U “Gradu nauke” trodimenzionalni ekran sa Argonautima proizveo im je vertigo. Temelje Bastilje arhivirali su u zaborav. Bobur ih je podsjetio da Pariz nije samo grad na “prelazu iz 20. u 19. stoljeće”. Na Monmartru slikari su na “jugoslovenskim” jezicima pozivali profesorice da od njih načine madone. Pigal je obdan odumirao. Iz “Mulen ruža” isparavala je požuda. Dodirujući Pariz krajičkom oka a puninom duša ozeblih u tek minulom ratu, konjički profesori su se, makar i zakratko, osjetili građanima svijeta, bili ozračeni sjajem promjene, ozareni saznanjem da je putovanje jedan od smislova života.

Upoznavanje sa francuskim školstvom

“Savladavši” Pariz u samo nekoliko lekcija, najveći dio studijskog boravka prosvjetari su proveli u upoznavanju sa tamošnjim licejima i koledžima. U koledžu ”Sent Egziperi”,nekoj vrsti francuske drugostepene “više osnovne škole”, upoznali su se sa svojevrsnom edukacijskom laboratorijom. To je tzv. državna škola sa cjelodnevnim boravkom. Smještena je u gradiću Marol i u njoj znanja stiče 606 osnovaca uzrasta od 11 do 15 godina.Na ulazu ih dočekuju “vedri” zidovi sa kojih “vrište” šarene boje, svojevrsni nadrealistički murali, slikarije sa kojih nas “gledaju” djevojčice i mališani, rascvjetane “oči cvijeća”, naslikan mini zoološki vrt.

Učenici su vedri ali ne i bahati; glasni u hodnicima ali ne preglasni; gotovo uz obavezan pozdrav neznancu; diskretno ljubopitljivi. Za “kroćenje” njihovih nestašluka zadužen je savjetnik za disciplinu, koga je direktorica Furnije predstavila kao svog “Rišeljea”. U opisu njegovog radnog mjesta stoji da je zadužen za treniranje strogoće, od čega su izuzeti drugi proizvođači znanja.

U kabinetima su instalirani monitori putem kojih uprava škole može da provjerava tok časa, oslobađajući tako direktora da koristi uho, oko i “knjigu žalbi” kao detektor. Škola ima i svoj botanički vrt koji uživo emituje lekcije iz poznavanja prirode, a može da posluži učenicima kao “azil”, da se tu osame, predahnu. Tri su klasifikaciona perioda i nakon svakog edukacijskog kruga roditeljima se šalje izvještaj (učenicima ne!), koji imaju pravo na komentar opisnih ocjena. Do navršenih 16 godina učenici su u obavezi da se druže sa školom.Direktorica škole, koja je konjičkim fah-kolegama bila i vodič kroz obrazovni sistem, istakla je da učenici rijetko izbjegavaju nastavu čiji čas inače traje 55 minuta. Đaci nemaju priliku da se raduju pauzama u nastavi jer bivaju preusmjeravani ka školskoj biblioteci da knjigama (a ne šetnjom i bijegom u kafić) treniraju moždane centre.

Francuski prosvjetari u odnosu na bosanske u platama vode u omjeru 7:1. Tamo se za funkciju direktora ne “otimaju”, jer je zahtijevna i za tu poziciju ih preporučuju profesionalizam, ugled, liderski imidž a ne kojekakvi majstori kadrovskih marifetluka, plemenski klanovi. Ako je, dakle, rukovodilac vrstan, onda je bezmandatan i može ga samo penzionisati navršenih 60 godina života.

Koledž “Sent Egziperi” ima samo dva higijeničara, ali zato u kuhinji ima desetak zaposlenih proizvođača raznovrsnih jela, koji su gostima iz Konjica stvorili iluziju da se nalaze u nekom od primamljivih pariskih restorana.

Licej “Jean Pierre Timbo” u Bretinjiju Konjičane je dočekao glasovitom parolom “Liberte, egalite, fraternite”. Ova obrazovna ustanova je “licee polyvalent” ili u “prevodu” na birokratski jezik odgojno-obrazovni kombinat, jer je u u njoj izmiksano niz škola i zanimanja: opća gimnazija, ekonomska, tehničarska, metalska, građevinska struka. Licej je mali grad mladosti koji krasi 1.100 tinejdžera, sa riplijevskim podatkom da ih znanjima “opskrbljuje” 150 profesora i još toliko spoljnih saradnika, tako da četiri edukativca dođu po “glavi (mozgu!) učenika”.

I ovom obrazovnom ustanovom direktoruje žena, madam Mari Kamas. Asistiraju joj menadžeri koji na tržište plasiraju proizvode iz učeničkih radionica. Obaveza menadžera je i da nakon završetka školovanja učenicima potraže posao. I u ovoj školi konjički prosvjetari su bili ugošćeni, sa cjelodnevnim boravcima i druženjima, nakon čega se njegovalo prijateljstvo. Pobratimstvo između Liceja i Mješovite srednje škole iz Konjica je na vidiku. Nakon drugovanja, slutim, kružit će pisma, a onda slijede ideje, uzvratna putovanja.

Na kraju hodoljublja

Bernar Rulo je za svoje goste organizovao oproštajno veče. Bila je to svojevrsna smotra pariskih uspomena. Došli su i domaćini. Vođa puta, direktor Borić, izričući pohvalu francuskim prijateljima spomenuo je Ruloovo ime. Tada su svi, oko dvjesta domaćina i gostiju, ustali na noge. Zahvalnost i aplauzi su upućeni i Katici Babič, koja je u svome domu ugostila osmero Konjičana. Na ispraćaju su se našle i gostoljubive familije Bartoš, Blanšar, Lanž, Rešar, Friko, Karsmel, Dakenski, Goržo, Dovernj, Kalv, Gulet, Kardozo, Fearon, Boson, Ženester, Dusino, Žiot, Monso, Ferandije, Rudi, Senjeren, Pitru.

Odlazeći iz Francuske, Konjičani su ostali u sjećanju svojih novih prijatelja. Ovaj pokretni praznik od putovanja obasjan je još i sretanjima sa azurnim Kanom, Nicom, Monakom, Mediteranom, Alpima. Da se vraćaju na Balkan, prisjetili su se onog carnika s početka reportaže, koji im je, onako još uvijek začarane Parizom, dirnuo u Bosnu, koja je, evo, uz pomoć Asocijacije “Reseau Bosnie Essonne”, iskoračila, rekosmo li, makar i zakratko, u Evropu.

(Preneseno iz “Prosvjetnog lista”,br. 855,novembar 1998.)

ocijeni
(1 glas)